مطالعه ابعاد و مؤلفه‌های امنیت اجتماعی در نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی گروه آموزش علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران .نویسنده مسئول.

2 استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

3 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: امنیت مقوله­ ای است که در هر نظام سیاسی و اجتماعی به‌ عنوان یک آرمان برای مردم جامعه به­ شمار می‌آید. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب نهج‌البلاغه انجام شده است، تا میزان توجه به ابعاد، مؤلفه­ ها و شاخص­ های امنیت اجتماعی را از دیدگاه امام علی(ع) مورد بررسی قرار دهد.
روش تحقیق: روش تحقیق حاضر توصیفی و از نوع تحلیل محتوا با به­ کارگیری روش آنتروپی شانون بوده است. جامعه آماری کل کتاب نهج­ البلاغه است. جامعه آماری با حجم نمونه برابر است زیرا نمونه­ گیری به صورت تمام شماری و هدفمند در جهت پاسخ به این دو سوال بوده است که میزان توجه به ابعاد و مولفه­ های امنیت اجتماعی در کتاب نهج ­البلاغه چگونه است؟ علل تقویت کننده یا کاهش­ دهنده این ابعاد و مولفه­ ها کدامند؟ واحد تحلیل نیز کلمه­ ها و مضامین خطبه­ ها، نامه­ ها و حکمت ­ها می ­باشد. ابزار جمع­ آوری داده ­ها فهرست وارسی مولفه­ های امنیت اجتماعی مبتنی بر نظریه­ های علمی امنیت اجتماعی بوده که محققان آن را تدوین کرده ­اند.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که؛ امنیت اجتماعی در محتوای کتاب  نهج­ البلاغه به ترتیب چهار بعد و دوازده مؤلفه با ضریب اهمیت مختلف دارد. تفسیر داده‌ها و محاسبه ضریب اهمیت در مرحله پایانی روش آنتروپی شانون، نشان داد که ضریب اهمیت در متن کتاب نهج البلاغه به ترتیب ابعاد «امنیت جانی» با مؤلفه‌های حفظ سلامت جسمانی و امنیت خانوادگی با ضریب 305/0، «امنیت روانی» با مؤلفه‌های کرامت انسانی، امنیت معنوی و امنیت عاطفی با ضریب 294/0، «امنیت گروهی-جمعی» با مؤلفه‌های امنیت فرهنگی، حفظ ارزش‌ها و الگوهای اجتماعی، حفظ هویت و آزادی بیان، همبستگی اجتماعی و مسئولیت‌پذیری با ضریب 219/0 و بعد «امنیت مالی» با مؤلفه‌های فعالیت‌های اقتصادی و رعایت مساوات و برابری با ضریب180/0 است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the dimensions and components of social security in Nahj al-Balaghah

نویسندگان [English]

  • Fariba Parvaneh 1
  • noormohammad rezaei 2
  • Shahriar Shadigo 3
1 Instructor,Social Science Dept., University of Farhangian, Tehran, Iran, Corresponding author.
2 Assistant Professor, Educational Science, University of Farhangian, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Persian Teaching and Literature Dept., University of Farhangian, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Introduction: The aim of the present study was to analyze the content of the book Nahj al-Balaghah, in order to examine the extent of attention to the dimensions, components and characteristics of social security from the perspective of Imam Ali (as).

Method: The present study was descriptive and content analysis using Shannon entropy method. The statistical population is the whole book of Nahj al-Balaghah. The statistical population is equal to the sample size because the sampling was numerical and purposeful in the direction of research questions. The unit of analysis is also the words and themes of sermons, letters and wisdoms. The data collection tool is a checklist of social security components based on scientific theories of social security that researchers have developed.

findings: The results indicate that; In the content of Nahj al-Balaghah, there are seven main components and twenty sub-components, respectively, with different coefficients of importance. Components of social identity (48%), social division of labor system (17%), psychological security (15%), the most important and components of social trust (0.2%), financial security (0.3%) and socialization of individuals (4 / 0%) have the lowest coefficient of importance. The coefficient of importance of life safety (0.8%).

Conclusion: In general, in this study, it can be concluded that the component of social identity, which includes freedom of expression, protection of ethnic and religious minorities, national security, Therefore, is necessary for officials to pay due attention to this issue in planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social security
  • Nahj al-Balaghah
  • content analysis
  • Shannon entropy
  • آرون، ریمون(1370). «مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی». ترجمه باقر پرهام، تهران: مرکز آموزش انقلاب اسلامی.
  • استراوس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385). «اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی رویه­ها و شیوه­ها». ترجمه دکتر بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • الوانی، سید مهدی؛ آذر، عادل؛ دانایی فرد، حسن(1388). «روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع». چاپ چهارم، تهران: اشراقی.
  • امانت، حمید(1390). «امنیت اجتماعی و ارائه الگوی سنجش آن». فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، 2(27)، صص: 175-145.
  • باردن، لورانس (1374). «تحلیل محتوا». ترجمه محمد یمنی دوزی سرخابی و ملیحه آشتیانی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
  • ببی، ارل آر(1394). «روش های تحقیق در علوم اجتماعی(نظری-عملی)». ترجمه رضا فاضل، جلد دوم، چاپ یازدهم، تهران: سمت.
  • بوزان، باری(1378). مردم، «دولت ها و هراس». ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • حسینی نثار، مجید و قاسمی، علی(1391). «بررسی احساس امنیت و عوامل مؤثر بر آن در کشور». چهارمین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت شهری، تهران: سازمان ملی جوانان.
  • خاکی، غلامرضا(1391). «روش تحقیق (با رویکرد پایان نامه نویسی)». تهران: فوژان.
  • دری نجف آبادی، قربانعلی(1379). «نگاهی به امنیت از منظر امیرالمؤمنین(ع)». فصلنامه حکومت اسلامی،5 (18)، صص: 310-280.
  • دلاور، علی(1382). «مبانی نظری و علمی پژوهش های علوم انسانی و اجتماعی» تهران: رشد.
  • دورکیم، امیل(1381). «درباره تقسیم کار اجتماعی». ترجمه باقر پرهام، ویرایش دوم، تهران: چاپ مرکز.
  • دورکیم، امیل(1383). «صور بنیانی حیات دینی: توتم پرستی در استرالیا». ترجمه باقر پرهام، تهران: مرکزی.
  • دولتی، کریم(1391). «امنیت اجتماعی از منظر امیرالمؤمنین امام علی(ع)». مجله فروغ وحدت، 8 (29)، صص: 23-15.
  • رضایی، الهام(1395). «بررسی تطبیقی جایگاه امنیت اجتماعی از دیدگاه قرآن و نهج‌البلاغه»، اولین همایش ملی یافته های نوین در علوم انسانی و امنیت اجتماعی .
  • زارع شاه آبادی، اکبر و ترکان، رمت الله(1390). «بررسی عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی در بین شهروندان شهر یزد، فصلنامه نظم و امنیت انتظامی»، 4(2)، صص: 156-133.
  • زندی، داود(1387). «چشم انداز امنیت انسانی در خاورمیانه سده بیست و یکم». فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 41.
  • صدیق سروستانی، رحمت اله(1375). «حاشیه نشینی و امنیت»، مقالات ارائه شده در همایش توسعه و امنیت عمومی، جلد دوم، تهران: معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور.
  • طبیعی، منصور(1379). «سیمای امنیت در نهج‌البلاغه». تهران: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران سازمان عقیدتی سیاسی.
  • علاقه‌بند، علی(1395). «مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی». چاپ بیست و هفتم، تهران: روان.
  • کامیار، غلامرضا(1382). «حقوق شهرسازی». تهران: امجد.
  • کاویانی، محمدهادی(1390).«حق امنیت فردی و تأمین آن در نهج البلاغه». مجله علمی-پژوهشی حقوق خصوصی، 8 (9)، صص: 136-103.
  • کرباسیان، مهدی(1375). «راه‌کارهای تحقق امنیت اجتماعی». مجموعه مقالات، همایش امنیت اجتماعی، جلد اول، تهران: معاونت اجتماعی و ارشاد نیروی انتظامی.
  • کریمی، صدیقه و نصر، احمدرضا(1391). «روش‌های تجزیه و تحلیل داده‌های مصاحبه». فصلنامه پژوهش، 4(1)، صص: 94-71.
  • کیوی، ریمون و کامپنهود، لوک وان(1396). «روش تحقیق در علوم اجتماعی». ترجمه عبدالحسین نیک گهر، تهران: توتیا.
  • گیدنز، آنتونی(1378). «تجدد و تشخص: جامعه وهویت شخصی در عصر جدید». ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
  • مقاتلی، نعیما و همکاران(1391). «مفاهیم و نظریه های امنیت در نهج البلاغه»، فصلنامه دانش انتظامی بوشهر، 3 (8)، صص: 19-1.
  • ماندل، رابرت(1379). «چهره متغیر امنیت ملی». تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • نبوی، سید عبدالحسین؛ حسین زاده، علی حسین؛ حسینی، هاجر(1387). «بررسی تأثیر پایگاه اجتماعی- اقتصادی و هویت قومی بر اساس امنیت اجتماعی» فصلنامه دانش انتظامی، 1 (2) (مسلسل39)، صص: 38-9.
  • نویدنیا، منیژه(1382). «در آمدی برامنیت اجتماعی». مجله مطالعات راهبردی، (19)، صص: 76-55.
  • نویدنیا، منیژه(1388). «چشم انداز پلیس، امنیت و سرمایه اجتماعی». مجله مطالعات راهبردی، (44)، صص: 46-29.
  • «نهج‌البلاغه» (١٣٨٥). گردآوری سید محمد رضی، ترجمه محمد دشتی، چاپ دوم، قم: گلستان ادب.
  • وکیلی، محمد مسعود و جهانگیری، نسرین(1396). «فرایند ارزیابی روایی و پایایی ابزارهای سنجش و اندازه‌گیری در تحقیقات آموزشی، رفتاری و علوم سلامت(با تأکید بر روایی محتوا)». مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی،10(28)، صص: 117-106.
  • هاروی، دیوید(1384). «سرمایه داری: کارخانه چند پارچگی»، ترجمه: محمد حسن ضیاء توانا، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، (218-217).
  • Buzan, Barry (2000). Security Studies: beyond strategy, Retrieved 2011/19/07, from yorku. Ca/ dmatimer/ security studies.
  • Buzan, Barry; Weaver, Ole; Jaap de Wilde (1998),“Security: A New Framework for Analysis”.
  • Paul (2005). The societal security dilemma” Copenhagen peace research institute (COPRI) Working papers.
  • Waever, O. et al. (2000), Identity, Migration and the New Security Agenda in Europe .New York: St. Martin’s Press.
  • Watson, R. (2005), Power and Interdependence: World Politics in Transition. Boston, MA: Little Brown.