تبیین زندگی روزمره‏ی کارتن‏خواب‏های شهر تهران و رابطه‏ی آن با امنیت ‏اجتماعی

نویسندگان

1 دانش‏آموخته جامعه‏شناسی فرهنگی، دانشگاه علوم و تحقیقات تهران

2 استاد و عضو هیئت علمی گروه جامعه‏شناسی دانشگاه علوم و تحقیقات تهران

چکیده

افزایش بی‏خانمانی در شهر تهران بر اساس آمار ارائه شده از سوی شهرداری و بهزیستی، این پدیده و پیامدهای آن مانند اعتیاد، کارتن‏خوابی و شیوع بیماری‏های واگیردار و غیره، ضرورت مطالعه‏ی زندگی روزمره‏ی این گروه از افراد را نشان می‏دهد. از آنجا که بیشتر کارتن‏خواب‏های شهر تهران مهاجر هستند که به تبعیت از خانواده یا به صورت فردی به این شهر آمده‏ و در ضمن ساکن مناطق جنوبی، جرم‏خیز و حاشیه‏ای شهر بوده‏اند، از نظریه‏ی زندگی روزمره‏ی گافمن و بخش تبیین منش استفاده شده، منش در نظریه‏ی گافمن به ویژگی‏های قومی، پایگاه طبقاتی و نشان‏های مقام می‏پردازد که اعتبار افراد را تضمین می‏کند. تبیین زندگی روزمره‏ی کارتن‏خواب‏های شهر تهران که با روش کیفی و نمونه‏گیری هدفمند تا اشباع داده‏ها پیش رفت، از طریق تحلیل کیفی مصاحبه‏ها به این نتیجه رسید که ویژگی‏ها و فرهنگ قومی، مهمترین عنصر نظری در منش است که پایگاه طبقاتی و نشان‏های مقام، تابعی از آن هستند؛ به این معنا که پایگاه طبقاتی و نشان‏های مقام بنا به ویژگی درون‏گرا یا برون‏گرا بودن هر قومی می‏تواند اکتسابی یا انتسابی باشد و زمینه‏های گرایش افراد به کجروی را بنا بر ارزش‏های درون‏قومی ممکن است مهیا کرده و یا از آن پیشگیری کنند. ارزش‏ و عرف ممکن است در اقوام بر هنجارها برتری یابد و اعتبار اجتماعی انتسابی پس از مهاجرت، از دست برود و فرد احساس تنهایی کند. در این حالت است که طرد اجتماعی از جامعه‏ی مقصد رخ داده و فرد نیز قصد بازگشت به جامعه‏ی مبدا را ندارد و سردرگمی به وجود می‏آید. قومیت‏هایی که از ارزش‏هایی برخوردارند و عرف اجتماعی آنان، مصرف مواد مخدر را ترویج می‏کند، پس از ورود به جوامع دیگر، به سوی اعتیاد و پس از آن کارتن‏خوابی گرایش پیدا می‏کنند. در مقابل، قومیت‏هایی که در خود از چنین فرهنگی برخوردار نیستند، زمینه‏های مساعد را از جامعه‏ی مقصد دریافت کرده و گرایش به کجروی پیدا می‏کنند. مهاجرت به عنوان یکی از دلایل اختلاط فرهنگ‏های قومی است که با انتقال به جامعه‏ی مقصد، امکان ایجاد مکان‏هایی به عنوان پاتوق برای مهاجران فراهم می‏آید. همین امر باعث می‏شود تا تاثیرپذیری مهاجرین از یکدیگر صورت گرفته و زمینه‏های مساعد برای کجروی به وجود آید و امنیت اجتماعی را در مناطق تمرکز این افراد، کاهش دهد. با تاثیرپذیری امنیت اجتماعی از مهاجرت و پاتوق شدن منطقه، سلب اعتماد، کاهش حضور بومی‏ها در منطقه و افزایش میزان جرم رخ می‏دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Glance at Daily Life of Tramps in Tehran: its Relationship with Social Security

نویسندگان [English]

  • Seyed Saeid Aghaei 1
  • Alireza Kaldi 2
  • Mansour Vosooghi 2
چکیده [English]

According to the statistics released by municipality of Tehran and Welfare Organization number of tramps has increased in Tehran, so this phenomenon and its consequences such as addiction, vagrancy and spread of contagious diseases, etc. indicates the necessity of studying the daily life of this group. Whereas majority of tramps in Tehran are immigrants who have
been urged to come to Tehran either because of their families or on their own, and have been residents of southern Tehran and/or prone to crime areas in the suburb, in this research Coffman daily life theory, and expressing characteristic have been used. It is noteworthy that in
Coffman theory, individuals› characteristics especially ethnic characteristics, class base as well as
signs of dignity which guarantee individuals credit are dealt with. Reviewing daily life of tramps
in Tehran was implemented through qualitative method, and target-oriented sampling went on until data was saturated. Furthermore, qualitative analysis of the interviews indicated that ethnic characteristics and culture is the most important theoretical element in characteristic
that social class base and signs of position are its subordinates. That is to say, social class base and signs of position based on whether having endogenous or exogenous characteristics could be either learned or attributive. This feature could either pave the way for individuals› deviation based on their own ethnic values or preventing them from it. Value and convention might overcome norms in races; therefore, acquired social credit might be lost after immigration,
individuals might feel lonely.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vagrancy
  • characteristic
  • ethnic features
  • signs of position
  • social class base
  • daily life
  • Societal Security
استونز، راب (1390)؛ میردامادی، مهرداد، متفکران بزرگ جامعه شناسی، تهران، مرکز، چاپ سوم.
اشتراوس، انسلم و کوربین، جولیت. (1389). مبانی پژوهش کیفی؛ فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‏ای. (ابراهیم افشار: مترجم). تهران: نشر نی
چلبی، مسعود، (1386). جامعه شناسی نظم، تهران: نشر نی.
روی، پل،(1382). معمای امنیت اجتماعی. ترجمه منیژه نویدنیا، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره سوم. صص 708-605
سفیری، خدیجه و رسول خادم. (1392). بررسی وضعیت امید به زندگی زنان بی خانمان شهر تهران (مطالعه موردی: مرکز نگهداری موقت زنان بی خانمان شهرداری تهران، «سامانسرای لویزان»). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات توسعه اجتماعی ایران. دوره 6، شماره 1، زمستان 1392، صص 70-51
سلیمی، علی. داوری، محمد(1385)، جامعه شناسی کجروی، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
علی‏اکبری، اسماعیل و درخشان، شهرام. (1393). تحلیل الگوهای فضایی آسیب‏های اجتماعی در محیط‏های شهری مطالعه موردی: منطقه پنج کلانشهر تهران. پژوهش‏های جغرافیای برنامه‏ریزی شهری، بهار1393، شماره2، صص 72-49
علیوردی نیا (1389)، مطالعه جامعه شناختی کارتن خوابی(بررسی موردی شهر تهران)، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی، اداره کل مطالعات اجتماهی و فرهنگی.
گافمن، اروینگ. (1392). نمود خود در زندگی روزمره. (مسعود کیانپور: مترجم). تهران: انتشارات جامعه‏شناسان
گودرزی، امیر(1386). زمستان بی پایان برای کارتن خواب ها.روزنامه اعتماد ملی. شماره 567 4/11/86: . صفحه17.
ویلیامز، فرانک پی  و مک شین، ماری لین ری(1383)، نظریه های جرم شناسی، ترجمه ی حمیدرضا ملک محمدی، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
Bottomor, Tom. (1962). Sociology: A Guide to Problems & Literature. London: George Allen & Unwin
Gaetz, Stephen, Jesse Donaldson, Tim Richter, & Tanya Gulliver (2013): The State of Homelessness in Canada 2013. Toronto: Canadian Homelessness Research Network Press.
Segaert, A. (2012). The National Shelter Study: Emergency Shelter Use in Canada 2005-2009. Ottawa: Homelessness Partnering Secre tariat, Human Resources and Skills Development Canada.
U. S. National Alliance to End Homelessness. (2012). The State of Homelessness in America. Homelessness Research Institute