بررسی نقش مؤلفه‌های منظر شهری در ارتقاء سطح احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری «نمونه مورد مطالعه محله اوین تهران»

نویسنده

-

چکیده

امنیت به عنوان یکی از نیازهای اساسی شهروندان در ساختارهای شهری به شمار رفته و از اهمیت ویژه‌ای به واسطه در برگیری احساس آرامش و آسایش محیطی برای شهروندان برخوردار می‌باشد.از این رو در مطالعات و پژوهش‌های شهری همواره امنیت به عنوان یکی از شاخص‌های مهم کیفیت زندگی مورد توجه برنامه‌ریزان و شهرسازان قرار گرفته و در این خصوص نظریههای متنوعی نیز ارائه شده‌است. فضاهای عمومی شهری نیز به عنوان بستری اجتماعی که همواره مورد استفاده عموم شهروندان بدون هیچ محدودیتی قرار می‌گیرد در صورت دارا بودن احساس امنیت علاوه بر آنکه آرامش را برای شهر به ارمغان می‌آورد بلکه، سطح تعاملات و فعالیت‌های اجتماعی ساکنین شهر را نیز افزایش و در نهایت احساس مطلوبیت و رضایت محیطی را در شهروندان تقویت می‌نماید. در این پژوهش پس از بررسی مبانی نظری مرتبط با منظر شهری با تدقیق در سه بعد ادراک، فعالیت و فرم در شکل‌گیری منظر مطلوب، مؤلفه‌های«حس مکان»، «هویت مکان»، «خاطره انگیزی»، «خوانایی و تصویری روشن از محیط»،«ادراک عمومی و لذت بصری» و «فرم و ریخت» به عنوان شاخص‌های منظر شهری برای سنجش احساس امنیت شهروندان در فضاهای عمومی شهری بدست می‌آید. این پژوهش در حوزه ادبیات نظری، یک «تحقیق تجربی» و در حوزه «مطالعات میدانی»، دارای «روش پیمایشی» با «ابزار گردآوری داده» به صورت «پرسشنامه» می‌باشد. در زمینه «تحلیل اطلاعات» با استفاده از تحلیل کمی روابط بین «احساس امنیت» و «منظر شهری»روش تحقیق علّی و همبستگی اتخاذ شده‌است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد علی‌رغم وجود امنیت، احساس امنیت در محدوده مورد مطالعه از دید ساکنین، پایین‌تر از سطح متوسط ارزیابی شده‌است. براساس مدل احساس امنیت در سطح دوم، شش معیار هویت مکان، خاطره‌انگیزی، فرم و ساختار، حس مکان، خوانایی، ادراک عمومی و بصری سازنده احساس امنیت بر اساس منظر شهری هستند. میانگین احساس امنیت در دو معیار خوانایی و ادراک عمومی و بصری بالاتر از میانه نظری و در چهار معیار دیگر پایین‌تر از میانه نظری ارزیابی شده‌است. لذا می‌توان این‌گونه جمع‌بندی کرد که در محدوده نمونه موردی(محله اوین) شهروندان مشارکت کننده در پژوهش، خوانایی و ادراک عمومی و بصری را در احساس امنیت خود موثرتر دانسته‌اند. و به ترتیب در این دو مولفه جهت‌یابی و وجود راهنما و ایمنی و نفوذپذیری بصری شاخص تر هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reviewing the Role of Appearance of Urban Places in Promoting Security Feeling in Public Places (Case Study: Evin Neighborhood in Tehran)

نویسنده [English]

  • Mohammad Moayedi
چکیده [English]

Security is considered as one of the substantial needs of citizens in urban structures, and is of high importance in terms of security feeling on the part of citizens. Hence, the issue of security has been always one of the important constituents of life quality, it has been always focused on by urban planners and designers, and numerous theories have been introduced on the issue. Public places in cities are social platforms used by citizens without any limitation. When peace and tranquility is established in the public places, citizens may interact with each other much better, and as a result sense of satisfaction is reinforced on the part of citizens. After reviewing the theoretical tenets of public places while scrutinizing three aspects: cognizance, activity and form in establishing a desirable appearance for public places; and constituents such as "place feeling", " place identity", "reminiscence", " a clear image of the environment", " public cognizance and visual enjoyment", "shape and form" are the benchmarks which can make individuals feel relaxed in public places in cities.
The present research is an "empirical research" in the theoretical literature, and is of survey type along with questionnaire as the tool for collecting data in the area of field survey. With regard to data analysis through quantitative analysis of the relationship between" security feeling" and " appearance of public places" cause and effect research method and correlation method is adopted. The results of the studies indicate that despite existence of security, according to the citizens' view the level of security feeling in the understudy neighborhood is lower than the average level. According to the security feeling in the second level, there are six criteria that contribute to the formation of security feeling: place identity, reminiscence, form and structure, place feeling, cognizance, public and visual cognizance. The average security feeling in the two criteria -cognizance and public and visual cognizance- is higher than theoretical mean, while in the other four criteria it is lower than theoretical mean. Therefore, the citizens of Evin neighborhood taking part in the case study are of the opinion that cognizance and public and visual cognizance have significant impact on their security feeling. As a result, in these two constituents, direction finding and guiding signs, and safety and visual penetrability are more prominent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban appearance
  • public urban place
  • security feeling
  • regression analysis
  • cognizance
  • visual and public cognizance